Jak odnaleźć się w Chinach

Nie w chińskiej sieci. Google zamknął swoją usługę tłumaczeniową w Chinach kontynentalnych w 2022 roku, a tamtejszy firewall blokuje jego serwery. Na hotelowym wifi lub chińskiej karcie SIM aplikacja nie ma więc skąd pobrać odpowiedzi. Są dwa wyjątki: pakiet offline pobrany przed wylotem oraz roaming, który w ogóle omija chińską sieć.

Podróż do Chin wymaga stworzenia nowej cyfrowej codzienności. Zamawianie jedzenia, nawigacja, transport i płatności bezgotówkowe oznaczają nowy zestaw aplikacji.

To również oznacza przekazanie wielu danych osobowych chińskim firmom technologicznym, bez jasności, jak zostaną wykorzystane.

Każdy zaczyna od szukania ustawień języka. To odruch: przecież gdzieś muszą być. Możesz stracić dwadzieścia irytujących minut, zanim przyjmiesz do wiadomości, że ich nie ma. Taobao jest po chińsku, tylko po chińsku i na tym koniec.

Łatwo zrozumieć pomyłkę. AliExpress też należy do Alibaby i jest po angielsku, więc dlaczego nie? Tyle że AliExpress to inny sklep, inni sprzedawcy i inne ceny, skierowane na inny kontynent. To nie Taobao z podmienionymi napisami.

Siadasz, rozglądasz się za menu i nic. Jest tylko mały zalaminowany kwadrat z kodem QR — cały system zamawiania. Kelner cię nie ignoruje. Ten etap po prostu nie należy do jego obowiązków.

Użyj WeChat lub Alipay, nie aparatu telefonu. Aparat zwykle otworzy stronę w przeglądarce, która zadziała w połowie, a potem utknie. Potrzebujesz miniprogramu, czyli aplikacji działającej wewnątrz innej aplikacji. Nie ma w nim żadnych ustawień języka.

Przez lata uczciwa odpowiedź na pytanie „Czy turysta może normalnie płacić w Chinach?” brzmiała: raczej nie, weź gotówkę i licz na szczęście. To się zmieniło. Na tyle niedawno, że wiele porad w internecie wciąż wprowadza w błąd.

Alipay i WeChat Pay obsługują już najpopularniejsze zagraniczne karty. W kraju, w którym niemal wszystkie płatności przechodzą przez te dwie aplikacje, ta jedna zmiana ogromnie ułatwia podróżowanie.

To kosztowny błąd, który zdarza się bez przerwy. Kupujesz bilet z Pekinu i jedziesz na dworzec Beijing. Pociąg odjeżdża z Beijing South, zupełnie innego budynku po drugiej stronie wielkiego miasta. Teraz patrzysz, jak rośnie rachunek za taksówkę i zbliża się godzina odjazdu.

Chińskie miasta nie mają jednego dworca z kilkoma wejściami. Mają kilka dworców nazwanych od północy, południa, wschodu i zachodu. Kierunek w nazwie nie jest ozdobą. Przeczytaj nazwę na bilecie. Rano przeczytaj jeszcze raz.

To potrafi zepsuć cały wieczór. Przyjeżdżasz, podajesz paszport, a recepcjonista patrzy przepraszająco i odmawia. Nie z nieuprzejmości i bez możliwości negocjacji. Po prostu nie może cię zameldować.

Nie chodzi o ciebie. Hotele muszą zgłaszać każdego gościa policji, a wiele mniejszych lub starszych obiektów nie ma możliwości rejestrowania zagranicznych paszportów. Dlatego nie przyjmują obcokrajowców. Rezerwacja zrobiona w serwisie, który tego nie wiedział, nagle staje się problemem.

Każdy zagraniczny gość w Chinach musi zostać zarejestrowany pod adresem, w którym śpi. Brzmi poważniej, niż wygląda. Większość osób załatwia to bezwiednie: podanie paszportu w hotelowej recepcji jest właśnie początkiem tej rejestracji.

Tyle wystarczy. Obsługa fotografuje paszport, zgłasza dane, a ty idziesz do pokoju. Dlatego hotel, który nie potrafi rejestrować obcokrajowców, nie przyjmie cię na nocleg. Nie utrudnia ci życia celowo. Nie może wykonać kroku niezbędnego do legalnego pobytu.

Ludzie przylatują, spodziewając się wolnego albo niesprawnego internetu. Nie jest ani taki, ani taki. Jest bardzo szybki, świetnie rozwinięty i pełen usług, których nigdy nie używałeś. Brakuje w nim za to około dziewięciu rzeczy, po które bez zastanowienia sięgasz co godzinę.

Do całego Google. Gmail, Mapy, Dysk, funkcje online Tłumacza. Do tego Instagram, Facebook, X i WhatsApp.

Chińskie aplikacje mapowe należą do najlepszych na świecie, co dziwi tych, którzy spodziewali się kompromisu. Na jednym ekranie łączą metro, autobus, spacer i taksówkę. Znają wnętrza galerii handlowych i właściwe wyjścia ze stacji. Problemem nie jest jakość, lecz chiński interfejs oraz to, że mapa, której używałeś przez całe życie, nie chce się otworzyć.

Amap lub Baidu Maps. Obie są świetne. Mapy Apple działają w Chinach na licencjonowanych lokalnych danych i są sensowną alternatywą po angielsku, choć mają mniej informacji o komunikacji publicznej.

Bez automatu, bez karty, bez kolejki. Przykładasz telefon do czytnika i bramka się otwiera. Kiedy działa, trudno o wygodniejszą komunikację publiczną. Kiedy nie, stoisz przy bramce, za tobą rośnie kolejka, a ty zastanawiasz się, co zrobiłeś nie tak.

Alipay ma kod transportowy działający w wielu miastach. Większość miast ma też własną aplikację metra i własny kod. Tam, gdzie działają oba, wybierasz dowolny. Tam, gdzie wymagana jest miejska aplikacja, kod Alipay zostaje odrzucony bez wyjaśnienia. I tak mija pół minuty dezorientacji.

Chińskie szpitale są sprawne, kompetentne i tanie według zachodnich standardów. Niemal wszystkie problemy przyjezdnych dotyczą organizacji, nie leczenia: nieznajomości kolejnych kroków i przekonania, że będzie jak w domu.

Nie zapisujesz się do lokalnej przychodni i nie masz lekarza, który zna twoją historię. Ze zwykłą dolegliwością idziesz do poradni przy szpitalu, sam wybierasz właściwą specjalizację i rezerwujesz termin.

Widoki są tak piękne jak na zdjęciach. Zdjęcia nie pokazują jednak limitów wejść, systemów biletowych i wewnętrznych linii autobusowych. Jeśli w sierpniu przyjedziesz pod słynną górę bez rezerwacji, może ci pozostać oglądanie jej z parkingu.

Większość dużych obszarów krajobrazowych wymaga rezerwacji na wybraną datę przez miniprogram lub własną aplikację. Latem i w okolicach świąt najpopularniejsze miejsca wyprzedają się kilka dni wcześniej.

Dwie rzeczy mogą brzmieć sprzecznie, choć wcale takie nie są. Chińskie imię i nazwisko nie jest do niczego wymagane. A mimo to większość osób zostających dłużej niż kilka tygodni je sobie wybiera, bo codzienne życie staje się zauważalnie łatwiejsze.

Wszystko związane z dokumentami tożsamości musi zawierać imię i nazwisko dokładnie tak, jak w paszporcie. Wiza, loty, bilety kolejowe, weryfikacja bankowa, zgłoszenie pobytu na policji. Chińskie imię nie ma tu żadnej mocy i zamiast pomagać, tworzy problemy.

Warto od początku zrozumieć, że WeChat to nie kolejny komunikator, z którego ludzie czasem korzystają. To podstawa całego życia towarzyskiego. Bez niego nie jesteś trochę w tyle. Po prostu cię nie ma.

Po pierwszej rozmowie skanujecie nawzajem swoje kody QR. Dwie sekundy, bez pisania, zamiast numeru telefonu i adresu e-mail. Sprawdź wcześniej, gdzie jest twój kod, żeby potem nie szukać go niezręcznie, gdy ktoś poprosi.

DiDi to podstawowy sposób zamawiania samochodu. Taksówki na ulicy też są, ale wymagają więcej zachodu. Wyjaśnianie na głos, dokąd chcesz jechać, komuś, z kim nie masz wspólnego języka, jest trudniejsze niż wpisanie adresu.

Rejestracja wymaga kodu z SMS-a. Wyjście z lotniska o północy to fatalne miejsce, by się o tym dowiedzieć. Od razu dodaj kartę. Formularz danych karty jest oczywiście jednym z tych ekranów, które pozostają po chińsku.

Na tym kończą się plany przy okienku wypożyczalni. Chiny kontynentalne nie uznają międzynarodowego prawa jazdy. Nie chodzi o to, że wolałyby inny dokument. Nie uznają go, ponieważ nie przystąpiły do konwencji, na podstawie której powstał.

Dokument starannie wyrobiony w domu specjalnie na ten wyjazd nic więc nie daje przy odbiorze auta. Osoba, która ci to wyjaśnia, odbyła tę rozmowę już sto razy.