Çin'de hayatı kolaylaştıran notlar

Çin'deki bir ağda çalışmaz. Google, anakaradaki çeviri hizmetini 2022'de kapattı. Ülkenin güvenlik duvarı da Google sunucularını engelliyor. Bu yüzden otel wifi ağında veya Çin SIM kartıyla uygulama yanıt alamıyor. İki istisna var: Uçmadan önce indirdiyseniz çevrimdışı paket ve Çin ağından hiç geçmeyen dolaşım verisi.

Çin'e gidenlerin yeni bir dijital düzen kurması gerekiyor. Yemek siparişi, yön bulma, ulaşım ve nakitsiz ödeme için yeni uygulamalar lazım.

Bu aynı zamanda pek çok kişisel verinizin Çinli teknoloji şirketlerine açılması demek. Verilerin nasıl kullanılacağını ise göremiyorsunuz.

Herkes dil ayarını arıyor. İlk akla gelen bu; bir yerlerde mutlaka olmalı gibi geliyor. Olmadığını kabullenene kadar insan sinir bozucu bir yirmi dakika kaybedebiliyor. Taobao Çince, yalnızca Çince. Durum bu.

Karışıklık anlaşılır. AliExpress de Alibaba'nın ve İngilizce, öyleyse neden olmasın? Ama AliExpress başka kıtaya yönelik, başka satıcıları ve fiyatları olan başka bir mağaza. Etiketleri değiştirilmiş Taobao değil.

Oturur, menü ararsınız; ortada menü yoktur. Üzerinde QR kod olan küçük, lamine bir kare vardır ve sipariş sistemi bundan ibarettir. Garson sizi görmezden gelmiyor. Bu bölüm gerçekten onun işi değil.

Telefonun kamerasıyla değil, WeChat veya Alipay ile tarayın. Kamera genellikle sizi yarım çalışan, sonra duran bir tarayıcı sayfasına yollar. İhtiyacınız olan, başka bir uygulamanın içinde yaşayan ve hiçbir dil ayarı bulunmayan miniprogram.

Yıllarca “Çin'de turist olarak ödeme yapabilir miyim?” sorusunun dürüst cevabı, “Pek sayılmaz; nakit getirin, gerisi şansınıza kalmış” oldu. Artık durum değişti. Üstelik değişiklik o kadar yeni ki internetteki pek çok tavsiye hâlâ yanlış.

Alipay ve WeChat Pay artık başlıca yabancı kartları kabul ediyor. Ülkede ödemelerin neredeyse tamamı bu iki uygulamadan geçtiği için yalnızca bu değişiklik bile seyahati çok daha kolay hale getiriyor.

Pahalıya mal olan ve sürekli yapılan hata şu: Pekin'den tren bileti alır, Beijing istasyonuna gidersiniz. Treniniz Beijing South'tan kalkar. Bu, kocaman şehrin öbür tarafındaki bambaşka bir bina. Şimdi taksimetre yükselirken kalkış saatinin yaklaşmasını izliyorsunuz.

Çin şehirlerinde birkaç girişli tek istasyon yok. Kuzey, güney, doğu ve batı adlarını taşıyan ayrı istasyonlar var. Yön adı süs değil. Biletteki istasyon adını okuyun. Sabah bir daha okuyun.

Bu durum bütün akşamınızı mahvedebilir. Otele gelirsiniz, pasaportunuzu uzatırsınız, resepsiyondaki görevli üzgün bir ifadeyle hayır der. Kaba davrandığı için değil; pazarlık da edemezsiniz. Sizi otele kaydedemiyordur.

Mesele siz değilsiniz. Oteller her misafiri polise bildirmek zorunda. Küçük veya eski tesislerin çoğunda yabancı pasaportu kaydedecek sistem yok. Bu yüzden yabancı misafir kabul etmiyorlar. Bunu bilmeyen bir siteden yaptığınız rezervasyon da artık sizin sorununuz oluyor.

Çin'deki her yabancı ziyaretçi, gece kaldığı adreste kayıtlı olmak zorunda. Kulağa olduğundan daha ciddi geliyor. Çoğu kişi fark etmeden hallediyor, çünkü otel resepsiyonuna pasaportu vermek zaten bu kayıt işlemi.

Hepsi bu. Pasaportun fotoğrafını çekerler, kaydı gönderirler, siz odanıza çıkarsınız. Yabancı misafir kaydedemeyen otelin sizi kabul edememesinin nedeni de tam olarak bu. Zorluk çıkarmıyorlar; konaklamanızı yasal hale getiren adımı tamamlayamıyorlar.

İnsanlar internetin yavaş veya bozuk olmasını bekleyerek geliyor. İkisi de değil. Çok hızlı, altyapısı çok güçlü ve hiç kullanmadığınız hizmetlerle dolu. Yalnızca her saat düşünmeden açtığınız yaklaşık dokuz şey sessizce ortadan kaybolmuş.

Google'ın tamamına. Gmail, Maps, Drive, Çeviri'nin çevrimiçi özellikleri. Instagram, Facebook, X, WhatsApp.

Çin'in harita uygulamaları dünyanın en iyileri arasında. İdarelik bir çözüm bekleyenleri şaşırtıyorlar. Metro, otobüs, yürüyüş ve taksiyi tek görünümde birleştiriyor, alışveriş merkezlerinin içini ve kullanmanız gereken istasyon çıkışını biliyorlar. Sorun kalite değil. Çince olmaları ve yıllardır kullandığınız haritanın açılmaması.

Amap veya Baidu Maps. İkisi de çok iyi. Apple Maps, Çin'de lisanslı yerel verilerle çalışır ve isterseniz makul bir İngilizce alternatiftir. Toplu taşıma bilgisi ise daha sınırlıdır.

Bilet makinesi yok, kart yok, sıra yok. Telefonu okuyucuya tutarsınız, turnike açılır. Çalıştığında dünyanın en iyi toplu taşıma deneyimlerinden biridir. Çalışmadığında ise arkanızda sıra oluşurken turnikede neyi yanlış yaptığınızı düşünürsünüz.

Alipay'in birçok şehirde çalışan bir ulaşım kodu var. Çoğu şehrin kendi metro uygulaması ve kendi kodu da var. İkisi de çalışıyorsa istediğinizi kullanın. Yalnızca şehir uygulamasının çalıştığı yerde Alipay kodu açıklamasız reddedilir. Şaşkın geçen otuz saniye de böyle başlar.

Çin hastaneleri Batı standartlarına göre hızlı, yetkin ve ucuz. Ziyaretçilerin yaşadığı sorunların neredeyse tamamı tıbbi değil, işleyişle ilgili: Hangi sırayla ne yapılacağını bilmemek ve evdeki gibi çalıştığını varsaymak.

Yerel bir muayenehaneye kayıt olmazsınız, sizi tanıyan bir doktorunuz da olmaz. Olağan sorunlarda hastanenin polikliniğine gider, ilgili uzmanlığı kendiniz seçer ve randevu alırsınız.

Manzara fotoğraflardaki kadar güzel. Fotoğrafların göstermediği şey ise ziyaretçi sınırları, bilet sistemleri ve park içi otobüs hatları. Ağustosta ünlü bir dağın eteğine rezervasyonsuz giderseniz, dağa yalnızca otoparktan bakmakla yetinebilirsiniz.

Büyük turistik doğal alanların çoğu, bir miniprogram veya kendi uygulaması üzerinden belirli gün için rezervasyon ister. Popüler yerler yazın ve resmi tatillerde günler öncesinden dolar.

Birbiriyle çelişiyor gibi duran iki gerçek var. Çince bir isim hiçbir şey için zorunlu değil. Buna rağmen birkaç haftadan fazla kalanların çoğu bir isim ediniyor, çünkü günlük hayatı belirgin biçimde kolaylaştırıyor.

Kimlik belgelerinizle bağlantılı her işlemde pasaportunuzdaki ad, basıldığı şekliyle kullanılır. Vize, uçuş, tren bileti, banka doğrulaması, polis kaydı. Çince bir ismin bu işlemlerde geçerliliği yoktur; sorunu çözmek yerine sorun yaratır.

Erken anlamakta fayda var: WeChat, insanların arada kullandığı bir mesajlaşma uygulaması değil. Bütün sosyal hayatın üzerinde durduğu zemin. Orada değilseniz biraz geride değilsiniz; yoksunuz.

İlk konuşmanın sonunda telefonlarınızı çıkarıp birbirinizin QR kodunu tarıyorsunuz. İki saniye, yazmak yok; hem numaranın hem e-posta adresinin yerini alıyor. Biri sormadan kendi kodunuzun nerede olduğunu bulun. Arayıp durmanın küçük ve gereksiz mahcubiyetini yaşamayın.

Araç çağırmak için DiDi kullanılır. Sokakta taksi de var, ama daha çok uğraştırır. Aynı dili konuşmadığınız birine nereye gideceğinizi sesli anlatmak, adresi yazmaktan daha zor.

Kayıt için SMS kodu gerekiyor. Bunu öğrenmek için gece yarısı havalimanı çıkışından daha kötü bir yer zor bulunur. Aynı anda kartınızı da ekleyin. Kart formu, tahmin edeceğiniz gibi, Çince kalan ekranlardan biri.

Gezi planını kiralama gişesinde bitiren sorun bu. Çin anakarası uluslararası sürücü belgesini tanımıyor. Başka bir belgeyi tercih etmesi söz konusu değil. Belgeyi oluşturan sözleşmeye taraf olmadığı için tanımıyor.

Dolayısıyla ülkenizde özellikle bu gezi için özenle çıkardığınız belge, gişede hiçbir işe yaramıyor. Bunu söyleyen görevli de aynı konuşmayı yüz kez yapmış oluyor.